Dawne drogi przez Tatry
Przez Tatry od dawna prowadziły drogi do schronisk, hal i miejsc pracy. Dzisiejsze szlaki przechodzą przez wiele tych samych punktów, lecz ich linia, nawierzchnia i sposób używania zmieniały się wraz z górami i ludźmi. Te sześć tras pozwala przejść znany odcinek i zobaczyć, co zostało z dawnych wędrówek.
Droga w głąb doliny
Dnem dolin jechały wozy, szli gospodarze, robotnicy, przewodnicy i pierwsi turyści. Powodzie, kolejne mosty i nowe trakty przesuwały przebieg przejścia, ale w dawnych opisach powracają te same polany, skalne bramy i miejsca odpoczynku.
Z Palenicy Białczańskiej nad Morskie Oko. Od wozu do wozowni
Dziś piesza droga zaczyna się na Palenicy. Dawniej wozy ruszały z Zakopanego albo od strony Białki, a po powodziach przejazd potrafił zamknąć się na wiele tygodni. Na końcu czekała wozownia, która później stała się Starym Schroniskiem.
Idź śladem dawnej drogiZ Kir przez Dolinę Kościeliską do schroniska na Hali Ornak. Od huty do schroniska
Od Kir droga prowadzi obok miejsca dawnej huty, przez dwie skalne bramy, polany i szałasy. Dzisiejsze przejście kończy się przy schronisku na Małej Polance Ornaczańskiej — nie na grzbiecie Ornaku.
Przejdź dolinę do schroniskaZ Siwej Polany na Polanę Chochołowską. Droga przez pracującą dolinę
Maria Steczkowska przejeżdżała tędy wózkiem między błotem, wybojami, szałasami i stadami owiec. Dzisiejsza droga jest wygodniejsza, lecz nadal prowadzi przez dolinę, którą przez stulecia kształtowały praca, wypas i ruch ku bocznym halom.
Zobacz drogę przez pracującą dolinęWyżej ku halom i przełęczom
Powyżej dolin droga zaczynała służyć kilku światom naraz. Tędy zwóz rudy spotykał się z ruchem turystycznym, ścieżki do szałasów stawały się wariantami wycieczek, a naprawiane przejścia łączyły sąsiednie doliny.
Z Kuźnic przez Kalatówki na Kondratową. Droga nad źródłem Bystrej
Trasa przechodzi obok pustelni na Kalatówkach i miejsca, w którym Bystra wypływa spod ziemi. Dawni autorzy prowadzili tym samym szerokim korytarzem, choć wybierali różne drogi na polanie i nie wyznaczali dokładnej linii dzisiejszego szlaku.
Czytaj o drodze nad BystrąZ Kuźnic na Halę Gąsienicową. Dwie drogi, różne historie
W Kuźnicach droga rozdziela się na wariant przez Boczań i Skupniów Upłaz oraz przejście Doliną Jaworzynki. Jeden kierunek pamięta zwóz rudy i późniejszych narciarzy, drugi prowadził ku szałasom i kopalniom pod Magurą. Oba spotykają się na Przełęczy między Kopami.
Porównaj dwie drogiZ Doliny Strążyskiej przez Siklawicę na Sarnią Skałę. Od Młynisk do Czerwonej Przełęczy
W 1858 roku Maria Steczkowska zapisała cztery przeprawy przez potok po kamieniach. Dziś mostki porządkują przejście doliną, boczna ścieżka kończy się pod Siklawicą, a dalsza droga prowadzi przez Czerwoną Przełęcz na Sarnią Skałę.
Przejdź od potoku ku graniTa sama kolejność miejsc nie zawsze oznacza tę samą drogę
W każdym artykule współczesny szlak i dawny opis są sprawdzane oddzielnie. Dzięki temu stary przewodnik nie staje się instrukcją przejścia, a dzisiejszy znak nie zostaje automatycznie uznany za ślad dziewiętnastowiecznej ścieżki.
Dzisiejszy szlak
Pokazuje obecny legalny przebieg, kolejność punktów i zasady dostępu. Dane terenowe trzeba ponownie sprawdzić przed wyjściem, ponieważ mogą się zmieniać.
Dawny opis
Mapa, przewodnik, pamiętnik albo sprawozdanie zachowują warianty drogi, jej użytkowników i dawną funkcję. Nie każda nazwa daje się bez reszty przypisać jednemu dzisiejszemu punktowi.
Granica zgodności
Dawne zapisy mogą potwierdzać kolejność miejsc, ale nie przebieg drogi metr po metrze. Tam, gdzie pozostaje tylko szeroki korytarz przejścia, tekst mówi o tym wprost.
Po przejściu sześciu tras można wrócić do całej mapy Tatr albo zobaczyć, jak dawne przewodniki, mapy i fotografie pomagają odtworzyć drogę, której przebieg z czasem się zmienił.