W dzisiejszym języku „pyszna” kojarzy się przede wszystkim ze smakiem albo z czymś wyjątkowo dobrym. Przy miejscu związanym z dawnym górnictwem łatwo dodać jeszcze jedno znaczenie: bogactwo ukryte w skale.
Źródła prowadzą jednak w inną stronę.
W dziewiętnastowiecznych opisach Pyszna była przede wszystkim nazwą hali położonej u stóp Bystrej. Walery Eljasz-Radzikowski łączył jej miano z „wyborową paszą”. Pyszna byłaby więc halą dobrą, obfitą i wartościową dla pasterzy — nie miejscem nazwanym od srebra albo miedzi.
To dawne objaśnienie jest mocne, ale nie daje jeszcze pewnej odpowiedzi na pochodzenie słowa. Nie odnalazłem zapisu pokazującego moment powstania nazwy ani materiału pozwalającego prześledzić jej wcześniejszą historię. Sprawdzone teksty prowadzą jednak ku trawie i wypasowi znacznie wyraźniej niż ku kruszcowi.
Historię kunsztów wyciągających rudę z głębokich szybów rozwijam w artykule „Pyszna. Koła, które wyciągały rudę z głębi”. Urządzenia te należą do historii miejsca, nie do pochodzenia jego nazwy.
Pyszna – nazwa hali pasterskiej czy górskiego szczytu?
Eljasz zwracał uwagę na błąd obecny już wśród dawnych wędrowców. Bystra bywała nazywana Pyszną, choć według niego określenie to należało do hali położonej u stóp góry.
To ważna różnica. W opisie Eljasza nazwa należy do przestrzeni pasterskiej pod Bystrą, nie do samego szczytu. Hala, szałasy i drogi wypasu tworzą tu podstawowy układ odniesienia.
Pyszna występuje w źródłach jako hala i miejsce leżące pod Bystrą; pojawia się również określenie „szałas pyszniański”. Zapisy te nie pozwalają odtworzyć kolejności powstawania wszystkich nazw, ale pokazują ich związek z pasterskim użytkowaniem tej przestrzeni.
Nie należy więc zaczynać etymologii od góry błędnie utożsamianej z Pyszną. Najwcześniejsze sprawdzone zapisy prowadzą